Beyaz Tulpar

Credit Default Swap’ın kısaltması
olan CDS, Türkçe karşılığı tam olmasa da kredi risk primi olarak bilinir.
Yabancıların (yurt dışı), bir ülkenin hazinesinden veya bir şirketten aldığı
borçlanma senedinin geri ödenmeme riskine karşı satın aldığı sigortaya CDS
denir. Örnek verecek olursak CDS’i 100 puan olan bir ülke dış borçlanmaya
gittiğinde tahvil satın alan kişi tahvilin değerinin %1,00 oranında risk primi
ödemesi gerekmektedir.

Yukarıda bahsettiğim bu olay
ister istemez faizle ilişkilidir. Yani CDS pirimi yüksek olan bir ülkede
ödenecek prim yüksek olduğu için borçlanacağı kişiler bulmakta zorlanır. Bunun
önüne geçmek için merkez bankaları genellikle faizi yüksek tutar. Faizin yüksek
olması, getirinin çok olacağı anlamına geldiği için yatırımcı, ödeyeceği bu
risk primini gözden çıkararak tahvil satın alır. Yabancı yatırımcının başka
araçlar yerine tahvile yönelmesi diğer araçlarda talep azalışına yol açarken o
ülkenin para biriminde talep artışına yol açarak paranın değerinin yükselmesine
yol açar. Faiz arttığında dolar düşer düşüncesi de bu teoriye dayanır fakat bu
talep azalması her zaman dövizde olmak zorunda değil.

Paranın nereye akacağını
kestirmek ve paraya yön vermek ekonomi biliminin temel taşıdır. Merkez
bankaları buna göre adımlarını atmaya çalışır. Mesela bir ülkede enflasyon
düşerken yapılan bir indirim doğal olarak paranın dövize değil diğer piyasalara
yönelmesine sebep olur bu da faiz indirmek için sağlıklı ortamın oluşmasına
yardımcı olur fakat faiz indiği zaman enflasyon da iner gibi bir görüşün
doğruluğu yoktur çünkü enflasyon bir ülkenin parasının değerini kaybetmesidir. Özetleyecek
olursak insanlar her zaman kar getiren güvenli araçlara yatırım yapmaya
meyillidir. Devlet ise yatırımcıları çekmek için bu karlı ve güvenli
ortamları hazırlamak zorundadır.

Son zamanlarda ülkemizde başarılı
bir para politikası uygulandığı söylenemez terör olayları, çalkantılı dış ve iç
politika CDS puanımızı 400’lü seviyelere kadar yükseltti ve üstüne enflasyon
yükseliş eğiliminde olduğu halde yapılan faiz indirimi yatırımcıyı dövize
yönlendirdi ve dolar, TL karşılında yükselişe geçti.

Bazı ülkelerin CDS puanları(30/03/2020):

Tabloda görüldüğü gibi şu anda
Türkiye’nin CDS puanı çok yüksek. Dünyayı etkisi altına alan ve küresel
piyasaları derinden etkileyen virüs maalesef Türkiye piyasalarını da etkiledi.
Ülkede birçok sektör hizmetlerine geçici ara vermek zorunda kaldı. Ekonomi, tüm
dünyada olduğu gibi durma noktasına geldi fakat zaten kısıtlı olan kaynaklar bu
yarayı kapatacak gibi durmuyor, şu anki CDS puanına rağmen sahip olduğumuz faiz
yabancı yatırımcıya cazip gelmeyebilir bu da bu yarayı kapatmak için para basmak
gibi riskli bir çözümü gözler önüne seriyor.

                                                                                                                Bahadır Enes Şanlı