Bu yazımızda gelir ve enflasyon arasındaki ilişkiyi inceleyeceğiz. Ekonomi sayısal verilere dayanan bir sosyal bilimdir. Bu bilimin en büyük özelliği ise sonuçların insan davranışlarına göre değişebileceğidir. Bu yüzden hipotezler yani varsayımlar ekonomide büyük bir yer kaplar. Gelir ve enflasyon arasındaki ilişkiyi incelerken bu hipotezlerden biri olan Keynesyen’in hayatımıza soktuğu mutlak gelir hipotezini inceleyeceğiz.
Hipotezi daha anlaşılabilir anlatmak için ekonomik kuramlarda çok sık kullanılan, diğer her şey sabitken anlamına gelen ceteris paribus durumunda inceleyelim yani gelir dışında hiçbir değişkenin olmadığını varsayalım.
Milli gelir formülü temelde 4 tane etkenin toplanmasıyla bulunur. Bunlar tüketim(C), fiziksel yatırım(I), hükümet harcamaları(G), ve net ihracat (NX). Bu 4 etkenin toplamı bize milli geliri(Y) verir. Böylece elde ettiğimiz temel formül C+I+G+NX formülüdür. Bu formüldeki etkenleri biraz daha açarsak, tüketim(C) etkenini ele aldığımızda, otonom harcamalar (C0,hayatta kalmak için yapmak zorunda olduğumuz harcamalar) ve c( gelirin ne kadarının tüketildiğini gösteren katsayısı) katsayısıyla çarpılan harcanabilir gelirin((Y-T), gelirin vergiler çıkarıldıktan sonraki hali) toplanmasıyla oluşur. (C=C0+c(Y-T)) Bu etkenin bileşenlerine baktığımızda Y’nin yani gelirin, tüketimi pozitif etkilediğini görüyoruz. Harcanabilir gelirin artması, tüketimi artıracak ve dolayısıyla talebi artıracaktır. Arzın sabit olduğu bir ortamda talebin artması talep enflasyonu yaratacaktır. Ayrıca gelirin artması iş verenler için ödenen ücretin artmasına ve maliyetlerin artmasına sebep olur. Bu iki durum yani talebin ve maliyetin artması fiyatların artmasına neden olur. Fiyat endeksi üzerindeki etkiyi hesaplamak istersek kullanacağımız formül, (Pt(mevcut fiyat) – Pt-1( bir önceki fiyat)) / Pt-1 formülüdür. Yani mevcut fiyatı bir önceki fiyattan çıkarıp tekrar bir önceki fiyata bölersek enflasyonu bulmuş oluruz. Bu iki formülü birleştirirsek gelirdeki bir artışın enflasyonu artıracağını görürüz.
Geliri artıran her etken enflasyonu artırır. Faizlerin düşmesi, hükümet harcamalarının artması, net ihracat ithalatın artması gibi faktörler gelirin artmasına neden olur. Örneğin düşük faiz, yatırım harcamalarını artıracak ve milli gelirin yükselmesine neden olacaktır. Hatta detaylandıracak olursak daha fazla fiziksel yatırım her koşulda olmasa da daha fazla iş gücü anlamına gelebilir. Yatırım yaparak daha fazla makine alınması o makinenin kullanılması için gereken iş yükünü artırabilir. Yani 500 makinenin bulunduğu bir fabrikanın sahibi, yatırım yaparak makine sayısını 1000’e çıkarırsa ihtiyaç duyduğu iş gücünü de artırmak zorundadır. Haliyle maliyetleri artacak ve fiyatlara yansıyacaktır. Bir diğer bakış açısı ise yatırımcının yatırım yapmak için yaptığı tüketimin artmasıdır. Yatırımcı yatırım yapmak için tüketmek zorundadır ve bu durum talebi artıracak milli gelirin büyümesini sağlayacak ve enflasyon ortaya çıkacaktır. Yatırımdaki bu değişimi tüketim fonksiyonuna uyarladığımızda (C0 + c(Y-T) yatırımın(I) artması geliri(Y) artıracak, gelirin artması ise tüketimi artıracaktır. Yani faiz dolaylı olarak enflasyonu etkilemektedir. Fakat bu pozitif bir ilişki değildir.
Hükümet harcamaları(G), bir devletin veya hükümetin kamusal görevini yerine getirmek için yaptığı, tüketim, yatırım ve transfer ödemelerinden oluşur. Hükümetin yaptığı harcamaların artması tüketimi artırır ve gelirin yükselmesine neden olur.
Bu denklemler bize şunu gösterir. Gelirin yüksek olması alım gücünüzün arttığı anlamına gelmez. Yani milli gelir ne kadar büyürse büyüsün alım gücünün artmadığı takdirde kazandığınız gelir bir sayıdan ibarettir. Yani halkı enflasyona ezdirmemek için geliri artırmak değil, alım gücünü artırmak gereklidir.
Bir Cevap Yazın